<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>記事一覧 on 受験数学ノート</title><link>https://zyukenmath.com/posts/</link><description>Recent content in 記事一覧 on 受験数学ノート</description><generator>Hugo</generator><language>ja-JP</language><lastBuildDate>Tue, 03 Nov 2026 01:34:00 +0900</lastBuildDate><atom:link href="https://zyukenmath.com/posts/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><item><title>tan1°は有理数か（京大2006年）：背理法と加法定理で解く</title><link>https://zyukenmath.com/tan1-kyoudai/</link><pubDate>Tue, 03 Nov 2026 01:34:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/tan1-kyoudai/</guid><description>&lt;div class="box box-exam"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M12 20h9"/&gt;&lt;path d="M16.5 3.5a2.1 2.1 0 0 1 3 3L7 19l-4 1 1-4z"/&gt;&lt;/svg&gt;入試問題（2006年度 京都大学 後期 理系 第6問）&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;tan&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;⁡&lt;/mo&gt;&lt;msup&gt;&lt;mn&gt;1&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;∘&lt;/mo&gt;&lt;/msup&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\tan 1^\circ&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mop"&gt;tan&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mbin mtight"&gt;∘&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; は有理数か。&lt;/p&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;div class="box box-summary"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;circle cx="12" cy="12" r="10"/&gt;&lt;path d="m8 12 3 3 5-6"/&gt;&lt;/svg&gt;この記事の要点&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;答えは「有理数ではない」。有理数だと仮定して矛盾を導く（背理法）&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;加法定理を使うと、&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;tan&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;⁡&lt;/mo&gt;&lt;msup&gt;&lt;mn&gt;1&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;∘&lt;/mo&gt;&lt;/msup&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\tan 1^\circ&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mop"&gt;tan&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mbin mtight"&gt;∘&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; から &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;tan&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;⁡&lt;/mo&gt;&lt;msup&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;∘&lt;/mo&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo separator="true"&gt;,&lt;/mo&gt;&lt;mtext&gt; &lt;/mtext&gt;&lt;mi&gt;tan&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;⁡&lt;/mo&gt;&lt;msup&gt;&lt;mn&gt;3&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;∘&lt;/mo&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo separator="true"&gt;,&lt;/mo&gt;&lt;mtext&gt; &lt;/mtext&gt;&lt;mo&gt;⋯&lt;/mo&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\tan 2^\circ,\ \tan 3^\circ,\ \cdots&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8686em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mop"&gt;tan&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mbin mtight"&gt;∘&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mpunct"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mop"&gt;tan&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mbin mtight"&gt;∘&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mpunct"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="minner"&gt;⋯&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; が四則演算だけで作れる&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;有理数どうしの四則演算は有理数なので、&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;tan&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;⁡&lt;/mo&gt;&lt;msup&gt;&lt;mn&gt;60&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;∘&lt;/mo&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;msqrt&gt;&lt;mn&gt;3&lt;/mn&gt;&lt;/msqrt&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\tan 60^\circ=\sqrt{3}&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mop"&gt;tan&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.6741em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mbin mtight"&gt;∘&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.04em;vertical-align:-0.1328em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord sqrt"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.9072em;"&gt;&lt;span class="svg-align" style="top:-3em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord" style="padding-left:0.833em;"&gt;&lt;span class="mord"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-2.8672em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="hide-tail" style="min-width:0.853em;height:1.08em;"&gt;&lt;svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="400em" height="1.08em" viewBox="0 0 400000 1080" preserveAspectRatio="xMinYMin slice"&gt;&lt;path d="M95,702&#10;c-2.7,0,-7.17,-2.7,-13.5,-8c-5.8,-5.3,-9.5,-10,-9.5,-14&#10;c0,-2,0.3,-3.3,1,-4c1.3,-2.7,23.83,-20.7,67.5,-54&#10;c44.2,-33.3,65.8,-50.3,66.5,-51c1.3,-1.3,3,-2,5,-2c4.7,0,8.7,3.3,12,10&#10;s173,378,173,378c0.7,0,35.3,-71,104,-213c68.7,-142,137.5,-285,206.5,-429&#10;c69,-144,104.5,-217.7,106.5,-221&#10;l0 -0&#10;c5.3,-9.3,12,-14,20,-14&#10;H400000v40H845.2724&#10;s-225.272,467,-225.272,467s-235,486,-235,486c-2.7,4.7,-9,7,-19,7&#10;c-6,0,-10,-1,-12,-3s-194,-422,-194,-422s-65,47,-65,47z&#10;M834 80h400000v40h-400000z"/&gt;&lt;/svg&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.1328em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; まで有理数になってしまい矛盾する&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;p&gt;&lt;a href="https://zyukenmath.com/enshuuritsu-305-toudai/"&gt;円周率が3.05より大きいことの証明（東大2003年）&lt;/a&gt;と並んで、問題文が1行しかない入試問題として知られています。何を示せばよいかから自分で決める必要があり、数学IIの加法定理と、数学Iの「有理数・無理数」の知識がつながる問題です。&lt;/p&gt;</description></item><item><title>3次方程式の解の公式と虚数：解の公式の先にある大学数学</title><link>https://zyukenmath.com/sanji-houteishiki-kyosuu/</link><pubDate>Tue, 03 Nov 2026 01:33:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/sanji-houteishiki-kyosuu/</guid><description>&lt;div class="box box-memo"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M4 19.5A2.5 2.5 0 0 1 6.5 17H20V3H6.5A2.5 2.5 0 0 0 4 5.5z"/&gt;&lt;path d="M4 19.5A2.5 2.5 0 0 0 6.5 22H20v-5"/&gt;&lt;/svg&gt;高校の問題&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;3次方程式 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;3&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;15&lt;/mn&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x^3-15x-4=0&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8974em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.7278em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; を解け。&lt;/p&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;div class="box box-summary"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;circle cx="12" cy="12" r="10"/&gt;&lt;path d="m8 12 3 3 5-6"/&gt;&lt;/svg&gt;この記事の要点&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;高校では因数定理で解ける。答えはすべて実数（&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;mo separator="true"&gt;,&lt;/mo&gt;&lt;mtext&gt; &lt;/mtext&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;±&lt;/mo&gt;&lt;msqrt&gt;&lt;mn&gt;3&lt;/mn&gt;&lt;/msqrt&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;4,\ -2\pm\sqrt{3}&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8389em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="mpunct"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;±&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.04em;vertical-align:-0.1328em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord sqrt"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.9072em;"&gt;&lt;span class="svg-align" style="top:-3em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord" style="padding-left:0.833em;"&gt;&lt;span class="mord"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-2.8672em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="hide-tail" style="min-width:0.853em;height:1.08em;"&gt;&lt;svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="400em" height="1.08em" viewBox="0 0 400000 1080" preserveAspectRatio="xMinYMin slice"&gt;&lt;path d="M95,702&#10;c-2.7,0,-7.17,-2.7,-13.5,-8c-5.8,-5.3,-9.5,-10,-9.5,-14&#10;c0,-2,0.3,-3.3,1,-4c1.3,-2.7,23.83,-20.7,67.5,-54&#10;c44.2,-33.3,65.8,-50.3,66.5,-51c1.3,-1.3,3,-2,5,-2c4.7,0,8.7,3.3,12,10&#10;s173,378,173,378c0.7,0,35.3,-71,104,-213c68.7,-142,137.5,-285,206.5,-429&#10;c69,-144,104.5,-217.7,106.5,-221&#10;l0 -0&#10;c5.3,-9.3,12,-14,20,-14&#10;H400000v40H845.2724&#10;s-225.272,467,-225.272,467s-235,486,-235,486c-2.7,4.7,-9,7,-19,7&#10;c-6,0,-10,-1,-12,-3s-194,-422,-194,-422s-65,47,-65,47z&#10;M834 80h400000v40h-400000z"/&gt;&lt;/svg&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.1328em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;）&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;ところが「3次方程式の解の公式」で解くと、途中で &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;msqrt&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;121&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/msqrt&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\sqrt{-121}&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.04em;vertical-align:-0.1744em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord sqrt"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8656em;"&gt;&lt;span class="svg-align" style="top:-3em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord" style="padding-left:0.833em;"&gt;&lt;span class="mord"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;121&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-2.8256em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="hide-tail" style="min-width:0.853em;height:1.08em;"&gt;&lt;svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="400em" height="1.08em" viewBox="0 0 400000 1080" preserveAspectRatio="xMinYMin slice"&gt;&lt;path d="M95,702&#10;c-2.7,0,-7.17,-2.7,-13.5,-8c-5.8,-5.3,-9.5,-10,-9.5,-14&#10;c0,-2,0.3,-3.3,1,-4c1.3,-2.7,23.83,-20.7,67.5,-54&#10;c44.2,-33.3,65.8,-50.3,66.5,-51c1.3,-1.3,3,-2,5,-2c4.7,0,8.7,3.3,12,10&#10;s173,378,173,378c0.7,0,35.3,-71,104,-213c68.7,-142,137.5,-285,206.5,-429&#10;c69,-144,104.5,-217.7,106.5,-221&#10;l0 -0&#10;c5.3,-9.3,12,-14,20,-14&#10;H400000v40H845.2724&#10;s-225.272,467,-225.272,467s-235,486,-235,486c-2.7,4.7,-9,7,-19,7&#10;c-6,0,-10,-1,-12,-3s-194,-422,-194,-422s-65,47,-65,47z&#10;M834 80h400000v40h-400000z"/&gt;&lt;/svg&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.1744em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; が現れ、&lt;strong&gt;虚数を通らないと実数の答えにたどり着けない&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;さらに5次以上の方程式には、一般の解の公式が存在しない。これを説明するのが大学で学ぶ&lt;strong&gt;ガロア理論&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;h2 id="まずは高校の方法で解く"&gt;まずは高校の方法で解く&lt;/h2&gt;&#10;&lt;p&gt;&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x=4&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; を代入すると &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;64&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;60&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;64-60-4=0&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.7278em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;64&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.7278em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;60&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; なので、因数定理より &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x-4&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6667em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; を因数にもちます。割り算をすると&lt;/p&gt;</description></item><item><title>円周率が3.05より大きいことの証明（東大2003年）とアルキメデスの方法</title><link>https://zyukenmath.com/enshuuritsu-305-toudai/</link><pubDate>Tue, 03 Nov 2026 01:12:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/enshuuritsu-305-toudai/</guid><description>&lt;div class="box box-exam"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M12 20h9"/&gt;&lt;path d="M16.5 3.5a2.1 2.1 0 0 1 3 3L7 19l-4 1 1-4z"/&gt;&lt;/svg&gt;入試問題（2003年度 東京大学 前期 理科 第6問）&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;円周率が &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;3.05&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;3.05&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;3.05&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; より大きいことを証明せよ。&lt;/p&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;div class="box box-summary"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;circle cx="12" cy="12" r="10"/&gt;&lt;path d="m8 12 3 3 5-6"/&gt;&lt;/svg&gt;この記事の要点&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;円に内接する正多角形の周は、円周より短い。これを使うと円周率を下からおさえられる&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;正六角形では「&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;π&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;&amp;gt;&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;3&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\pi&amp;gt;3&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.5782em;vertical-align:-0.0391em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;π&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;」しか言えないので、正八角形を使い、1辺を余弦定理で求める&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;この方法は、古代ギリシャのアルキメデスが円周率の範囲を求めた方法そのもの&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;p&gt;問題文はたった1行ですが、「円周率とは何か」という定義から考えないと手が出ない問題です。この記事では、数学Iの余弦定理だけで解く方法と、その背景にある2000年以上前の考え方を紹介します。&lt;/p&gt;&#10;&lt;h2 id="この問題の何が面白いか"&gt;この問題の何が面白いか&lt;/h2&gt;&#10;&lt;p&gt;円周率 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;π&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\pi&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;π&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; は「円周の長さ ÷ 直径」で定義される数です。&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;3.14&lt;/mn&gt;&lt;mo&gt;⋯&lt;/mo&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;3.14\cdots&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;3.14&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="minner"&gt;⋯&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; という値は知っていても、&lt;strong&gt;それを使わずに&lt;/strong&gt; &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;π&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;&amp;gt;&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;3.05&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\pi&amp;gt;3.05&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.5782em;vertical-align:-0.0391em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;π&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;3.05&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; を示さなければなりません。&lt;/p&gt;&#10;&lt;p&gt;手がかりは、&lt;mark class="hl"&gt;円に内接する多角形の周の長さは、円周より短い&lt;/mark&gt;&#10;ことです。2点を結ぶ線の中で、まっすぐな線分がいちばん短いからです。&lt;/p&gt;&#10;&lt;p&gt;半径 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;1&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;1&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; の円（円周 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;mi&gt;π&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;2\pi&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;π&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;）に内接する正六角形は、1辺が &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;1&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;1&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; の正三角形を6つ並べた形なので、周の長さは &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;6&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;6&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; です。&lt;/p&gt;</description></item><item><title>2次方程式の解の公式の導出：平方完成で一行ずつ導く</title><link>https://zyukenmath.com/kai-no-koushiki-doushutsu/</link><pubDate>Tue, 03 Nov 2026 01:10:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/kai-no-koushiki-doushutsu/</guid><description>&lt;div class="box box-theorem"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M18 4H6l6 8-6 8h12"/&gt;&lt;/svg&gt;2次方程式の解の公式&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;2次方程式 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;+&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;b&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;+&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;c&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;mtext&gt; &lt;/mtext&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mo mathvariant="normal"&gt;≠&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;ax^2+bx+c=0\ (a\neq 0)&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8974em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.7778em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&lt;span class="mord katex-vbox"&gt;&lt;span class="katex-thinbox"&gt;&lt;span class="rlap"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8889em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-inner"&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-fix"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace nobreak"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; の解は&lt;/p&gt;&#10;&lt;span class="katex-display"&gt;&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;b&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;±&lt;/mo&gt;&lt;msqrt&gt;&lt;mrow&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;b&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;c&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/msqrt&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;&#10;x=\frac{-b\pm\sqrt{b^2-4ac}}{2a}&#10;&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:2.2764em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.5904em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;±&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord sqrt"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.9134em;"&gt;&lt;span class="svg-align" style="top:-3em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord" style="padding-left:0.833em;"&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.7401em;"&gt;&lt;span style="top:-2.989em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-2.8734em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="hide-tail" style="min-width:0.853em;height:1.08em;"&gt;&lt;svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="400em" height="1.08em" viewBox="0 0 400000 1080" preserveAspectRatio="xMinYMin slice"&gt;&lt;path d="M95,702&#10;c-2.7,0,-7.17,-2.7,-13.5,-8c-5.8,-5.3,-9.5,-10,-9.5,-14&#10;c0,-2,0.3,-3.3,1,-4c1.3,-2.7,23.83,-20.7,67.5,-54&#10;c44.2,-33.3,65.8,-50.3,66.5,-51c1.3,-1.3,3,-2,5,-2c4.7,0,8.7,3.3,12,10&#10;s173,378,173,378c0.7,0,35.3,-71,104,-213c68.7,-142,137.5,-285,206.5,-429&#10;c69,-144,104.5,-217.7,106.5,-221&#10;l0 -0&#10;c5.3,-9.3,12,-14,20,-14&#10;H400000v40H845.2724&#10;s-225.272,467,-225.272,467s-235,486,-235,486c-2.7,4.7,-9,7,-19,7&#10;c-6,0,-10,-1,-12,-3s-194,-422,-194,-422s-65,47,-65,47z&#10;M834 80h400000v40h-400000z"/&gt;&lt;/svg&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.1266em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;ただし、実数の解をもつのは &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;b&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;4&lt;/mn&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;c&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;≧&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;b^2-4ac\geqq 0&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8974em;vertical-align:-0.0833em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.0117em;vertical-align:-0.2558em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel amsrm"&gt;≧&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6444em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; のとき。&lt;/p&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;</description></item><item><title>微分は速度、2回微分は加速度：物理の運動を数学で読む</title><link>https://zyukenmath.com/bibun-to-sokudo/</link><pubDate>Tue, 03 Nov 2026 00:49:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/bibun-to-sokudo/</guid><description>&lt;div class="box box-theorem"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M18 4H6l6 8-6 8h12"/&gt;&lt;/svg&gt;位置・速度・加速度の関係&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;時刻 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;t&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.6151em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; での位置を &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x(t)&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; とすると、&lt;/p&gt;&#10;&lt;span class="katex-display"&gt;&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;v&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;mo separator="true"&gt;,&lt;/mo&gt;&lt;mspace width="2em"/&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;v&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mrow&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;d&lt;/mi&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;&#10;v(t)=\frac{dx}{dt},\qquad a(t)=\frac{dv}{dt}=\frac{d^2x}{dt^2}&#10;&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;v&lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:2.0574em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.3714em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mpunct"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:2em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.1667em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:2.0574em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.3714em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;v&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:2.1771em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.4911em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.7401em;"&gt;&lt;span style="top:-2.989em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;速度は位置の微分、加速度は速度の微分（位置の2回微分）である。&lt;/p&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;div class="box box-summary"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;circle cx="12" cy="12" r="10"/&gt;&lt;path d="m8 12 3 3 5-6"/&gt;&lt;/svg&gt;この記事の要点&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;平均の速度は x-t グラフの割線の傾き、瞬間の速度は接線の傾き（＝微分係数）&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;自由落下 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mstyle scriptlevel="0" displaystyle="true"&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mi&gt;g&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;/mstyle&gt;&lt;msup&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x=\dfrac{g}{2}t^2&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.7936em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.1076em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; を微分すると &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;v&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;g&lt;/mi&gt;&lt;mi&gt;t&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;v=gt&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;v&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8095em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;、もう一度微分すると &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;g&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;a=g&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.625em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;物理基礎の等加速度直線運動の公式は、どれも微分から導ける&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;</description></item><item><title>2次関数の最大・最小の場合分け：軸と定義域の位置関係で考える</title><link>https://zyukenmath.com/nijikansu-saidai-saisho/</link><pubDate>Mon, 02 Nov 2026 21:00:00 +0900</pubDate><guid>https://zyukenmath.com/nijikansu-saidai-saisho/</guid><description>&lt;div class="box box-theorem"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;path d="M18 4H6l6 8-6 8h12"/&gt;&lt;/svg&gt;2次関数の最大・最小の原則（下に凸のとき）&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;p&gt;&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;f&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;−&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;p&lt;/mi&gt;&lt;msup&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/msup&gt;&lt;mo&gt;+&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;q&lt;/mi&gt;&lt;mtext&gt; &lt;/mtext&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;(&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;a&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;&amp;gt;&lt;/mo&gt;&lt;mn&gt;0&lt;/mn&gt;&lt;mo stretchy="false"&gt;)&lt;/mo&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;f(x)=a(x-p)^2+q\ (a&amp;gt;0)&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.1076em;"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;−&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.0641em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="msupsub"&gt;&lt;span class="vlist-t"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.8141em;"&gt;&lt;span style="top:-3.063em;margin-right:0.05em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:2.7em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-sizing reset-size6 size3 mtight"&gt;&lt;span class="mord mtight"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0359em;"&gt;q&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="mopen"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1em;vertical-align:-0.25em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; の値は、&lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; が軸 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;p&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x=p&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.625em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; から&lt;strong&gt;離れるほど大きく&lt;/strong&gt;なる。したがって、定義域 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;α&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;≦&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;≦&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;β&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\alpha\le x\le\beta&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.0117em;vertical-align:-0.2558em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0037em;"&gt;α&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel amsrm"&gt;≦&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:1.0117em;vertical-align:-0.2558em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel amsrm"&gt;≦&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.8889em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0528em;"&gt;β&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; では&lt;/p&gt;&#10;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;最小値&lt;/strong&gt;：軸が定義域に入っていれば頂点 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;x&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;=&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;p&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;x=p&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.4306em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mrel"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2778em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:0.625em;vertical-align:-0.1944em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;、入っていなければ軸に近いほうの端&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;最大値&lt;/strong&gt;：軸から遠いほうの端（定義域の真ん中 &lt;span class="katex"&gt;&lt;span class="katex-mathml"&gt;&lt;math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"&gt;&lt;semantics&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mstyle scriptlevel="0" displaystyle="true"&gt;&lt;mfrac&gt;&lt;mrow&gt;&lt;mi&gt;α&lt;/mi&gt;&lt;mo&gt;+&lt;/mo&gt;&lt;mi&gt;β&lt;/mi&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;mn&gt;2&lt;/mn&gt;&lt;/mfrac&gt;&lt;/mstyle&gt;&lt;/mrow&gt;&lt;annotation encoding="application/x-tex"&gt;\dfrac{\alpha+\beta}{2}&lt;/annotation&gt;&lt;/semantics&gt;&lt;/math&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="katex-html" aria-hidden="true"&gt;&lt;span class="katex-base"&gt;&lt;span class="katex-strut" style="height:2.0574em;vertical-align:-0.686em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mopen nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mfrac"&gt;&lt;span class="vlist-t vlist-t2"&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:1.3714em;"&gt;&lt;span style="top:-2.314em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.23em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="frac-line" style="border-bottom-width:0.04em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="top:-3.677em;"&gt;&lt;span class="pstrut" style="height:3em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord"&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0037em;"&gt;α&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mbin"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mspace" style="margin-right:0.2222em;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mord mathnormal" style="margin-right:0.0528em;"&gt;β&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-s"&gt;​&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="vlist-r"&gt;&lt;span class="vlist" style="height:0.686em;"&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="mclose nulldelimiter"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; と軸を比べて決める）&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&#10;&lt;div class="box box-summary"&gt;&#10; &lt;p class="box-title"&gt;&lt;svg class="icon icon-sm" viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" aria-hidden="true" focusable="false"&gt;&lt;circle cx="12" cy="12" r="10"/&gt;&lt;path d="m8 12 3 3 5-6"/&gt;&lt;/svg&gt;この記事の要点&lt;/p&gt;&#10; &lt;div class="box-body"&gt;&lt;ul&gt;&#10;&lt;li&gt;下に凸の2次関数の&lt;strong&gt;最小値&lt;/strong&gt;は、軸が定義域の「左・中・右」のどこにあるかで3通りに分ける。&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;最大値&lt;/strong&gt;は、軸が定義域の「真ん中」より左か右かで分ける（軸から遠い端で最大）。&lt;/li&gt;&#10;&lt;li&gt;答えが出たら、場合分けの境目で値がつながっているかを確かめる。&lt;/li&gt;&#10;&lt;/ul&gt;&#10;&lt;/div&gt;&#10;&lt;/div&gt;</description></item></channel></rss>